Haçlı Seferleri, 1094-1270 arasında, Avrupalı Katolik Hristiyanların, Papanın çesitli vaadleri ve talebi üzeri, Müslümanların elindeki Ortadoğu toprakları (Kutsal Topraklar) üzerinde askeri ve siyasi kontrol kurmak için düzenledikleri askeri akınlardır.

Yaklaşık 2 yüzyıllık bu dönem içinde, farklı amaçlarla bazı akınlar da düzenlenmiştir. (Örneğin; Bizans'ın elindeki Konstantinopolis (günümüzde İstanbul)'e yönelik olan 4. Haçlı seferi, kuzey ve güney Avrupa'daki Hristiyan olmayan halklara karşı düzenlenen seferler ve saire)

Türkçede Haçlı Akınları, Haçlı Savaşları gibi farklı adlarla da anılırlar.

XI.yüzyılda Anadolu, Suriye ve özellikle Hristiyanlar için kutsal sayılan Kudüs, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun egemenliği altına girmişti. Bu durum, Bizans başta olmak üzere Avrupa ülkelerini Selçuklu Devleti'ne karşı karşıya getirdi ve önemli savaşlara neden oldu. Müslümanlardan gelen tehdidi ortadan kaldırmak ve Kudüs'ü geri almak için yapılan bu savaşlara Haçlı Seferleri denildi.

Haçlı Seferleri ve savaşlara bu ismin verilmesi ise, doğuya yürüyen Hristiyanların elbiselerine haç diktirmelerinden kaynaklandı. 1096-1270 yılına kadar geçen dönemde başlıca sekiz Haçlı Seferi gerçekleşmiştir. Bunların nedeni, icraat ve sonuçları kısaca şöyledir :


 Haçlı Seferlerinin Nedenleri 
Dini inanç: Batı Avrupalı Hristiyanlar, dinlerince kutsal sayılan Kudüs ve Filistin'i Müslümanlardan geri almak istediler.
Avrupa'nın içinde bulunduğu yoksulluk: Bu durum insanları doğunun refah ve zenginliğine sevk etti.
Müslümanların kaynaklanan korku ve endişe: Büyük Selçuklu devleti ve onun ordularının Bizans ve Avrupayı tehdit etmesi, Bizans'ın, Selçuklu Devleti'ne karşı Batı Avrupa'dan yardım istemesine yol açtı.
Ticaret: Uzakdoğu ile Avrupa arasındaki ticaretin ana hattı olan Ortadoğu'da Müslümanların kontrolünü kırmak, ticaret yollarını ele geçirmek.
Papa'nın teşvikleri:Papa'nın insanlara cenneti vaat ederek onları kandırmasıdır.
Şövalye ve senyorların macera istekleri.
Bugün pek çok tarihçi ve araştırmacı, ticaret yollarının kontolünün, Haçlı Seferleri'nin esas nedeni olduğunu, diğer nedenlerin ise bu akınların yardımcı nedenleri olduğunu kabul eder....


 Birinci Haçlı seferi 
Ana madde: Birinci Haçlı seferi
Birinci Haçlı seferi (1096-1099) katılan orduların miktarı ve sonuçları bakımından en önemli olan Haçlı seferidir. Bu sefer 1095 yılında Clermont'da toplanan kilise konseyinde Papa II. Urban (Urbanus) ve Papaz Piyer Lermit (Pierre L'Ermitte) [kaynak belirtilmeli] tarafından teşvik edilmiştir. 600.000 kişilik Haçlı Ordusu, Godfrua do Buyyon (Godefroy de Bouillon) tarafından sevk ve idare edildi. Eskişehir'de Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan tarafından karşılandı. 1099 yılında da Kudüs, Haçlı Ordusunun eline geçti.

Haçlılar Kudüs'ü zaptettikten sonra, Suriye ve Filistin'de bir Kudüs krallığı kuruldu. Bir süre sonra Müslümanların Musul Atabeyi, Halep'i ve Şam'ı geri aldı ve Kudüs Kralını esir ederek, krallığına son verdi.Ayrıca bu sefer başarıya ulaşan tek seferdir.


 İkinci Haçlı seferi 
Ana madde: İkinci Haçlı seferi
İkinci Haçlı seferi 1147-1149 yılları arasında gerçekleşti. Musul Atabeyi'nin Urfa'yı zaptetmesi üzerine Hristiyanlar Avrupa'dan yardım istediler. Fransa Kralı VII. Louis ve Almanya İmparatoru III. Konrad, İkinci Haçlı seferi ordularının başına geçerek Anadolu'ya girdiler. Ancak, her yerde Müslümanların direnci ile karşılaştılar. Sonuçta çok küçük bir birlik ile Kudüs'e ulaştılar ve Kudüs Hristiyanları ile birleşerek Suriye'yi zaptetmek istediler. Bu girişim başarılı olamayınca ülkelerine döndüler.


 Üçüncü Haçlı seferi 
Ana madde: Üçüncü Haçlı seferi
Üçüncü Haçlı seferi 1189-1192 yılları arasında gerçekleşti. Selahaddin Eyyubi'nin 1187 yılında Kudüs'ü tekrar ele geçirmesi üzerine Alman İmparatoru Friedrich Barbarossa, 100.000 kişilik bir ordu ile Anadolu'ya girdi. Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı II. Kılıç Arslan bu orduyu imha etti. Bunun üzerine Fransa Kralı II. Philip (Fransa) ve İngiltere Kralı Aslan Yürekli Richard Akdeniz yoluyla Akka'ya çıktılar ve şehri zaptettiler. Bir süre sonra Fransa Kralı hastalığını bahane ederek ülkesine döndü. İngiltere kralı ise Kudüs'ü geri almada başarılı olamadı ve İngiltere'ye dönmek zorunda kaldı.


 Dördüncü Haçlı seferi 
Ana madde: Dördüncü Haçlı seferi
Dördüncü Haçlı seferi (1200-1204) yılları arasında gerçekleşti. Papa III. İnnocentius, Kudüs'ü kurtarmak maksadıyla; tüm Avrupa'yı sefere davet etti. Toplanan ordunun emir komutası İtalyan Bonifacio'ya verildi. Ordunun Mısır'a çıkması planlandı ise de, Konstantinopolis'te isyan çıkması ve Bizans tahtının el değiştirmesi üzerine Bonifacio, Mısır yerine Konstantinopolis'e yöneldi.

Haçlı Ordusu Kudüs yerine Konstantinoplis'i işgal etti ve Bizans İmparatorluğu yerine bir Latin İmparatorluğu kuruldu. Fakat bu imparatorluk fazla yaşamadı (1204-1261). 1261 yılında Bulgarların ve İznik'e kaçan Bizanslılar'ın hücumları sonucu yıkıldı. Bizans İmparatoru Aleksi Paleolog tekrar Konstantinopolis'e gelerek imparator oldu. Bu seferden en kazançlı çıkan Venedikliler oldu ve Akdeniz'in önemli adaları gemilerinin nakliye ücreti karşılığı bunlara verildi. Dördüncü haçlı seferinin diğer haçlı seferlerinden farkıda daha önce belirttiğimiz gibi Kudüs yerine Konstantinoplis'teki karışıklıklardan dolayı Konstantinoplis'un işgal edilmesi ve Bizans İmparatorluğu yerine Latin İmparatorluğu kurulmasıdır.


 Diğer Haçlı seferleri 
Ana madde: Beşinci Haçlı seferi
Ana madde: Altıncı Haçlı seferi
Ana madde: Yedinci Haçlı seferi
Ana madde: Sekizinci Haçlı seferi
Ana madde: Dokuzuncu Haçlı seferi
Beşinci Haçlı seferinden hiçbir sonuç alınamadı. Altıncı Haçlı seferi Almanya İmparatoru II. Friedrich tarafından yapıldı. Fakat, Friedrich Papa'nın afarozuna rağmen Müslümanlarla muharebeyi kabul etmedi.

Yedinci ve Sekizinci Haçlı seferleri, Fransa Kralı Louis tarafından sevk ve idare edildi. Mısır'da Dimyat'ı zapteden Louis, Man-sure'de yapılan muharebeyi kaybetti ve kendisi de esir düştü. Dimyat'ı geri vermek kaydıyla serbest bırakıldı ve 4 yıl sonra ülkesine geri döndü.

Dokuzuncu ve son Haçlı seferi de yine Louis tarafından Akdeniz'de faaliyet gösteren korsan diye niteledikleri Müslümanları bertaraf etmek için, 1270'de Tunus'a yapıldı. Louis, vebadan ölünce sefer de sonuçsuz kaldı.

Bunların dışında "Çocukların Haçlı Seferi" (1212) adında binlerce çocuğun katıldığı bir haçlı seferi de vardır. Çocuklar Müslümanlara karşı kışkırtılmışlar fakat yolculuk esnasında Venedikli tacirler tarafından köle olarak satıldılar. [1]

Bundan sonra da Hıristiyan ülkelerin ortak lideri Papa'nın organize ettiği Hıristiyan birlikleri Osmanlılara ya da diğer Müslümanlara karşı aynı zihniyette topluca savaş yapmaya devam etmişlerdir. Bunlara örnek olarak Niğbolu Savaşı ya da Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları ya da Osmanlı'ya karşı Balkan İttifakı verilebilir.





 Haçlı Seferlerinin Sonuçları
(1) Dini Sonuçları : Kudüs'ün ele geçirilememesi inançlarının zayıflamasına ve papaların nüfuzlarının azalmasına sebep oldu.Papa'ya karşı duyulan güven azaldı.Skolastik düşünce zayıfladı.

(2) Siyasi Sonuçları: Doğuda ve İstanbul'da kurulan Hıristiyan devletleri uzun ömürlü olamadıklarından Haçlı Seferlerinin siyasi neticeleri parlak olmadı. Ancak Müslümanların Avrupa'ya geçişlerini geciktirdi. Ayrıca bu seferler, 150 yıldan fazla bir süre müslümanları meşgul ettiğinden Cengiz Orduları ile gelen tehlikeye karşı hassasiyete sebep oldu.Bizans'ın ömrünü uzattı.

(3) Sosyal Sonuçları :Harbe katılan birçok derebeyi geri dönemediği için Avrupa'da derebeylik zayıfladı; Halk arasındaki sınıf farkları büyük ölçüde ortadan kalktı ve sosyal yapıda önemli gelişmeler başladı.Merkezi krallıklar güçlendi.

(4) Ekonomik Sonuçları :Doğu ve batı toplumları arasında ticari faaliyetler başladı. Doğuda mevcut olan pek çok tarım ürünü ve meyveler Avrupa'da da yetiştirilmeye başlandı. Deniz ticareti canlandı ve bilhassa Akdeniz ülkeleri büyük bir zenginliğe kavuştu. Özellikle pusula, kağıt, top barutu gibi büyük icatlar ile işlenmiş bakır eşyalar, kumaşlar ve yel değirmeni dahil çeşitli yenilikler Avrupalıların da hizmetine girdi.*** Pusula coğraf keşiflerin başlamasına neden olmuştur.

(5) Ortaçağ avrupasında çeşitli sınıfların belirmesinde etkili olmuştur.Bu etki daha sonra rönesans ve reform hareketlerinin çekirdeğiini teşkil edecektir

Talas Savaşı 751: Türkler islamiyetle tanıştılar.

Haçlı Savaşları: Kutsal yerleri fetih, Doğunun zenginlikleri, Avrupa’daki ekonominin zayıflaması, Anadolu Selçuklu ilerleyişinin durdurulmak istenmesi gibi…

Dandanakan Savaşı 1040: Bu savaştan sonra Büyük Selçuklu Devleti kurulurken, Gazne Devleti yıkılış sürecine girmiştir.

Pasinler savaşı 1048: İlk Bizans- Selçuklu savaşı ve Bizansa karşı ilk zafer.

Malazgirt Savaşı1071: Anadolu’nun kapıları Türklere açıldı.

Katvan Savaşı 1141: Büyük Selçuklu yıkılış sürecine girdi.

Miryakefelon savaşı 1176: Anadolu'nun Türk hakimiyeti altında kalmasını kesinleştiren savaştır.

Yassıçemen Savaşı 1230: Anadolu Selçuklu hükümdarı I. Aladdin Keykubat Harzemşahları yenmiştir. Bundan sonra Moğollar harzemşahlerı tarihten silmiştir.

Kösedağ savaşı 1243: İlhanlı Devleti Anadolu Selçuklu yıkılış sürecine soktu.

Koyunhisar (bafeon) savaşı 1302: Osmanlı’nın Bizans’a karşı ilk savaşı ve zaferi.

Sırsındığı Savaşı 1364: Edirne’nin alınmasına tepki olarak gelen Haçlı ordusu yenildi.

Çirmen Savaşı 1371: Sırpların kurduğu Haçlı ordusu yenilgiye uğratıldı.

I. Kosova Savaşı: Sırpların Osmanlıyı Balkanlardan atmaya çalışan Haçlı ordusu yenildiç

Niğbolu savaşı 1396: Bu zaferden sonra Bulgaristan tamamen Türk topraklarına katıldı. Bu zafer Anadolu Türk Birliğinin sağlanmasında da etkili oldu.

Ankara savaşı 1402: Osmanlı’nın siyasi birliği bozuldu ve devlet tekrar beyliklere ayrıldı. Fetret devrine girildi. !413te Çelebi Mehmet siyasi birliği tekrar sağladı (2. kurucu denir).

Edirne-Segedin anlaşması 1444: Şuanki Balkan sınırı (tuna nehri)

Varna savaşı 1444: Osmanlıyı Avrupa’dan atma ümitleri sona ermiştir.

II. Kosova Savaşı 1448: Osmanlı’nın Balkanlar’daki hakimiyeti kabul edildi.

İstanbul’un fethi 1453: Ortaçağ kapandı Yeni çağ açıldı. Osmanlı Yükselme dönemine girdi. Karadeniz-Akdeniz ticaret yolu Osmanlılara geçti. Avrupa’da Reform veRönesans haraketleri başladı.

Otlukbeli savaşı 1473: Osmanlılar Akkoyunlu devletini yıktılar.

Otronto Seferi 1480: Katoliklerin merkezi Vatikan’ı ele geçirmek için yapılmıştır.

Çaldıran savaşı 1514: Doğu Anadolu’daki Şiilik tehlikesi ortadan kalktı. İpek yolu Osmanlılara geçti.

Turnadağ Savaşı 1515: Yavuz Sultan Selim Anadolu Türk birliğini kesin olarak sağladı

Mercıdabık savaşı 1516: Suriye Filistin alındı

Ridaniye savaşı 1517: Memlük devleti komple Osmanlıların oldu.

Mohaç savaşı 1526: Macaristan Osmanlıya bağlandı ve Fransa kralı esaretten kurtarıldı.

İstanbul Anlaşması 1533: İlk Osmanlı Avusturya antlaşması. Avusturya Kralı Osmanlı sadrazamına denk sayılacak. (Zitvatorok anlaşmasına kadar.)

Kapitülasyon Anlaşması 1535: Lozan anlaşmasına kadar verilen kapitülasyonların önüne geçilemeyecek.

Belgrat’ın fethi 1521: Macarlardan Belgrat’ın alınmasıyla Orta Avrupa’nın kapıları Osmanlılara açıldı. Bundan sonraki Avrupa seferlerinde önemli bir üs olarak kullanıldı.

Preveze deniz seferi 1538: Akdeniz’ deki Osmanlı hakimiyeti kesinlik kazanarak Akdeniz bir Türk gölü haline getirilmiştir.

Hint Deniz seferi 1538-1553: Arap yarımadası Habeşistan, Sudan, Eritre Osmanlılara geçti. Kızıldeniz bir Türk gölü oldu. Piri Reis ‘itab-ı Bahriye’ (Deniz Kitabı) Seyd-i Ali Reis Miratül Memalik (Memleketlerin Aynası)eserlerini yazdılar.

Amasya Anlaşması 1555: İlk Osmanlı İran anlaşması.

Kıbrıs’ın Fethi 1571: Doğu Akdeniz tamamen Osmanlı egemenliğine girdi. İnebahtı savaşına neden oldu.

Rodos’un fethi 1522: Sean Jean Şovalyelerinin korsanlık yapıp Türk donanmasına zarar vermesidir.

I. Viyana Kuşatması 1529: Ferdinand Osmanlı himayesindeki Macaristan’a saldırdığından yapılmıştır. Ancak olumsuz koşullardan dolayı kuşatmayı kaldırarak İstanbula döndü.

Zigetvar seferi 1566: Kanuni’nin son seferidir. Zigetvar kalesi fethedilmiştir.

Malta severi 1565: Rodos adasından kaçan şövalyelerin Osmanlı donanmasına zarar vermesinden dolayı fethedişmiştir.

İnebahtı deniz savaşı 1571: Osmanlı Donanmasının tamımı yok edildi.

Meşele Savaşı ve Ferhat paşa antlaşması 1590: Doğu’da en geniş sınırlara ulaştı.

Haçova seferi 1596: Osmanlı tarihinin zaferle sonuçlanan SON büyük zaferi.

Zitvatorok anlaşması 1606: İstanbul anlaşmasından beri Avusturya kralı Osmanlı sadrazamına eşit sayılırken Bu antlaşmayla beraber Bu antlaşmayla Osmanlı Padişahı ve Avusturya Kralı denk sayıldı. Böylece Osmanlı Orta Avrupa’daki üstünlüğünü kaybetmeye başladı.

Nasuh Paşa Antlaşması 1612: Ferhat Paşa ile alınan yerler geri verilecek. Karşılığında her yıl 200 yük ipek alınacak.

Serav Anlaşması 1618: Sınırlar Nasuh Paşaya göre belirlendi. Yıllık vergi 100yüke indirildi

Hotin anlaşması 1621: Genç Osmanın başkaldıran Yeniçeri ocağını kapatacağını söylemesi onun öldürülmesine sebep oldu.

Revan seferi 1637: Revan alındı.

Bağdat seferi 1638: Anadolu’daki eşkıya ve asilerden temizlendi, Bağdat alındı.

Kasr-ı Şirin Anlaşması 1639: Türk-İran sınırı bugünkü haliyle çizildi. Bağdatve Musul Osmanlıda kaldı.

Vasvar Anlaşması 1634: Uyvar kalesi, Erdel, Osmanlılara kaldı.

Bucaş anlaşması 1672: Batı’daki son toprak kazanılan anlaşmadı. Aynı zamanda en geniş batı sınırlarına ulaşılmıştır.

Karlofça Anlaşması 1699: Osmanlının toprak kaybettiği ilk anlaşma. Osmanlı gerilemeye girmiştir.

 

II. Viyana Kuşatması 1683: Sakarya Savaşın(1921)’a kadar olan geri çekilme başlamıştır.

İstanbul Anlaşması 1700: Azak kalesi Ruslara verildi ve Ruslar İstanbul’da elçi bulundurabileceklerdi.

 

ANADOLU SELÇUKLU PADİŞAHLARI

KURULUŞ	YÜKSELİŞ	YIKILIŞ
I. Süleyman  (1077)	I.Gıyaseddin Keyhüsrev(baba İshak	II. Gıyaseddin Keyhüsrev
I. Kılıçarslan	II. Süleyman	II. Mesud (1380)
I. Mesut	I. İzzeddin Keykavus
II. Kılıçarslan	I. Aladdin Keykubat
Miryakefelon (1176)	Yassı Çemen (1230)

                                                                       OSMANLI PADİŞAHLARI

Kuruluş Dönemi (1281-1453)	Yükselme Dönemi  (1453-1579)
Osman Bey    (1281-1326)13	II. Mehmet    ( 1451- 1481 )
Orhan Bey     (1326-1362)	II. Bayezid    ( 1481-1512)
I. Murad         (1362-1389)	I. Selim         ( 1512-1520)
I. Bayezid      ( 1389-1402)	I. Süleyman  ( 1520-1566)   Kanuni
Fetret Devri   ( 1402-1413)	II. Selim       ( 1566-1574)
I. Mehmet      ( 1413-1421)  Çelebi	III. Murat     (  1574-1595 )
II. Murad       ( 1421-1451)
II. Mehmet     ( 1451-1481)  Fatih

 

             Anadolu Selçuklu                                                       Tanım                                             Osmanlı                           

Has Arazi	Geliri hükümdarlara ve yakınlarına ayrılan arazi
İkta (dirlik) Arazi	Fetih yoluyla kazanılır. Başarılı kişiler atanır arazinin gelirleriyle asker yetiştirilirdi.	Tımarlı Sipahiler
Mülk Arazi	Başarılı kişilere maaş karşılığı verilir yada bağışlanırdı.
Vakıf Arazi	Gelirleri medrese, cami,hastane gibi kurumlara aktarılan araziler

 

                                                           BAŞLICA İSLAMİ BİLİMLER

Tefsir:	Kur’an ayetlerinin ve surelerinin anlamlarını açıklayan bilim dalıdır.
Hadis:	Hz.Muhammed’in günlük yaşamla ilgili sözlerini inceleyen bilim dalıdır.
Kelam:	İslam Flsefesi’dir
Kiraat:	Kur’an’ın doğru okunması ile ilgilidir.
Siyer:	Hz. Muhammed’in hayatını ve savaşlarını konu edinen Tarihçi bilim dalıdır.

HZ. MUHAMMED DÖNEMİ SAVAŞLARI                                                      Destanlar ve Yazıtlar

Bedir Savaşı (624) ilk savaş ilk zafer	Oğuz Kağan Destanı (Oğuzlar)
Uhud Savaşı (625)+	Türeyiş Destanı (Uygur)
Hendek Savaşı (627)+	Manas Destanı (Kırgız)
Hudeybiye Antlaşması (628)	Ergenekon Destanı (Göktürk)
Hayber Savaşı (629)	Gılgamış Destanı (Sümerler)
Mute Savaşı (629)	Yaratılış Destanı (Sümerler)
Mekke’nin Fethi (630)	Tufan Destanı (Sümerler)
Huneyn Savaşı (630)	Orhun Abidesi (kutluk)
Taif Kuşatması (630)	Karabalsagun Yazıtları (Uygur)
Tebük Zaferi (631)	Yenisey yazıtları (Kırgızlar)

 Anadolu İlk Türk Beylikleri                                                                  Anadolu Selçuklu Beylikleri

Mengücekliler: Erzincan Divriği Kemah I.A. Keykubat	Karamanlar: Konya Eremek
Saltuklular: Kars, Erzurum, Oltu. II. Süleyman	Karesioğulları: Balıkesir civarı
Danışmentliler: Sivas merkez (Tokat, Niksar, Kastamonu, Kayseri, Malatya.İlk medreseyi kurdular (Tokat Niksarda) II. Kılıçarslan Son verdi. Haçlılarla savaştılar.	Candaroğulları: Kastamonu ve Sinop
	Germiyanoğulları: Kütahya, Kula, Simav
	Dulkadiroğulları:Elbistan, Maraş
Artuklular: Mardin, Hasankeyf, Harput Artukluları olarak ayrılırlar. Mardin ve Hasankeyf Art. Haçlılarla savaştılar	Eratna Beyliği: Sivas civari.
Çaka Beyliği: İzmir civarında Çakabey tarafında kuruldu.

Yönetim Biçimleri                   

Oligarşik:Yönetimin tek bir grupta olduğu
Teokrasi:Din ve devlet işleri tek elde.
Monarşi: Devlet işlerinin tek bir elde.